“Thee uit Nederland? Is het daar niet veel te koud voor?” Die vraag krijgen we vaak. Het is een logische vraag. Bij thee denk je aan groene hellingen in India, Sri Lanka of Kenia. Niet aan Brabant.
Wij wilden het precies weten. Daarom legden we de officiële klimaatcijfers van het KNMI voor West-Brabant naast die van vier beroemde theegebieden: Darjeeling, de hooglanden van Sri Lanka, Assam en Shizuoka in Japan. En we rekenden uit hoeveel groeiwarmte een theeplant op elke plek per jaar krijgt. De uitkomst had zelfs ons verrast.
Wat een theeplant nodig heeft
De theeplant, Camellia sinensis, is een groenblijvende struik. Voor thee gaat het om één ding: nieuwe scheuten. Die jonge toppen plukken we. Lees in Waarom goede thee begint bij de jonge theeblaadjes waarom juist die toppen zo waardevol zijn.
Hoe snel die scheuten groeien, hangt sterk af van de temperatuur. Een klassiek onderzoek liet zien dat theescheuten stoppen met groeien onder ongeveer 12,5 °C. Een scheut had 491 graaddagen boven 12,8 °C nodig om op plukbare lengte te komen (Tanton, 1982). Een graaddag betekent: één dag die één graad warmer is dan die grens. Een dag van 15,8 °C levert dus 3 graaddagen op.
Met die grens van 12,8 °C kun je per plek uitrekenen hoeveel groeiwarmte er in een jaar is. Dat noemen we hier de warmtesom.
Brabant naast vier theegebieden
We gebruikten de klimaatnormalen over 1991–2020. Voor West-Brabant is dat KNMI-station Gilze-Rijen, op zo’n 25 kilometer van onze theeplantage in Zundert. De warmtesom rekenden we uit met de gemiddelde temperatuur per maand.
- West-Brabant (Gilze-Rijen): jaargemiddelde 10,6 °C · warmste maand 18,4 °C · koudste maand 3,5 °C · neerslag 799 mm · warmtesom 528 (KNMI)
- Darjeeling, India (2.128 m hoogte): jaargemiddelde 12,9 °C · warmste maand 16,7 °C · koudste maand 6,4 °C · neerslag 2.373 mm · warmtesom 595 (India Meteorological Department)
- Nuwara Eliya, Sri Lanka (bijna 1.900 m): jaargemiddelde 16,2 °C · warmste maand 17,4 °C · koudste maand 15,1 °C · neerslag 1.838 mm · warmtesom 1.248 (WMO)
- Shizuoka, Japan: jaargemiddelde 16,9 °C · warmste maand 27,4 °C · koudste maand 6,9 °C · neerslag 2.327 mm · warmtesom 2.024 (Japan Meteorological Agency)
- Assam, India (Dibrugarh): jaargemiddelde 23,7 °C · warmste maand 28,5 °C · koudste maand 16,8 °C · neerslag 2.518 mm · warmtesom 3.984 (India Meteorological Department)
Drie dingen die opvallen
1. Brabant krijgt bijna evenveel groeiwarmte als Darjeeling
Dit is de grootste verrassing. Darjeeling, beroemd om zijn “champagne onder de theeën”, heeft een warmtesom van 595. West-Brabant komt uit op 528. Dat is maar ruim 10 procent minder.
Hoe kan dat? Darjeeling ligt meer dan 2 kilometer hoog. De winters zijn er mild, maar de zomers zijn koel. Geen enkele maand komt er gemiddeld boven de 17 °C. In Brabant is juli met 18,4 °C gemiddeld warmer dan de warmste maand in Darjeeling. Brabant heeft een kortere, maar warmere groeiperiode: vijf maanden boven de groeigrens, tegen zeven in Darjeeling.
2. Het echte verschil zit in de winter
De zomer is het probleem niet. De winter wel. In Gilze-Rijen vriest het gemiddeld op 58 dagen per jaar. Op 12,5 dagen zakt het kwik onder −5 °C en op 2 dagen onder −10 °C (KNMI). In Darjeeling is −7,2 °C de laagste temperatuur ooit gemeten.
Japans onderzoek laat zien waar de grens ligt. Theeknoppen in winterrust overleven tot ongeveer −9 °C. Maar jonge scheuten die in het voorjaar net zijn uitgelopen, raken al zwaar beschadigd onder −2 tot −3 °C (Omae & Takeda, 2003). En juist in april, als de plant weer begint te groeien, vriest het in West-Brabant nog gemiddeld 4,6 nachten.
3. Brabant is veel droger
De theegebieden in ons lijstje krijgen 1.800 tot 2.500 mm regen per jaar. West-Brabant krijgt 799 mm, ongeveer een derde. Een theeplant buiten in Brabant zou het dus niet alleen kouder, maar ook droger hebben dan zijn familie in Azië.
Waarom wij thee kweken in een onverwarmde kas
Die drie verschillen verklaren waarom onze theeplanten in Zundert in een onverwarmde kas staan (zie ons productieproces). We stoken niet bij. De kas doet wat anders:
- Hij houdt de kou en wind buiten. Zo zijn de planten beter beschermd tegen de nachtvorst die jonge scheuten in het voorjaar kan beschadigen.
- Hij vangt zonnewarmte op. Elke graad extra telt mee in de warmtesom.
- We bepalen zelf het water. Zo maakt het weinig uit dat Brabant droger is dan Darjeeling. (We recyclen daarvan 98% door alles op te vangen)
Een rekenvoorbeeld laat zien hoeveel een paar graden uitmaakt. Stel dat het in de kas gemiddeld 1 °C warmer is dan buiten. Dan stijgt de warmtesom van 528 naar 681. Bij 2 °C wordt het 840 en bij 3 °C ruim 1.000. Dat is meer dan Darjeeling en richting de hooglanden van Sri Lanka. Let op: dit is een rekenvoorbeeld, geen meting in onze kas. Hoeveel warmer het in een onverwarmde kas wordt, verschilt per seizoen en per dag.
Dat is ook waarom we in de kas vaker kunnen oogsten dan buiten mogelijk zou zijn.
Proef je het klimaat terug?
Een eerlijk antwoord: voor thee uit Nederland is dat nog niet onderzocht. Wat we wel weten uit ander onderzoek:
- Voorjaarsthee is rijk aan L-theanine. Thee die in de koele maanden wordt geoogst, bevat het meeste L-theanine. Als het warmer wordt, daalt dat gehalte (Li e.a., 2018). In laboratoriumproeven daalde L-theanine in jonge theeplanten flink bij 35 °C, vergeleken met 25 °C.
- Maar kouder is niet automatisch beter. Een Koreaans onderzoek vergeleek groene thee uit drie gebieden op het eiland Jeju. Thee uit het warmste, zonnigste en natste gebied bevatte in het voorjaar juist méér L-theanine en minder cafeïne en catechines (Lee e.a., 2010).
De conclusie: hittegolven zijn slecht voor L-theanine, maar te koud is ook niet goed. Het gaat om een gematigd, stabiel klimaat met genoeg licht. Precies dat proberen we in de kas te maken. Wat L-theanine met je kop doet, lees je in L-theanine, polyfenolen en theïne.
Zijn er meer theeplantages in Europa?
Ja, maar het blijven er weinig. Een bekend voorbeeld is het landgoed Tregothnan in Cornwall, in het zuidwesten van Engeland. Daar gingen in 1999 de eerste theeplanten de grond in. Een diepe zeekreek zorgt er voor een beschut microklimaat (Tregothnan). Ook daar draait het dus om bescherming tegen kou en wind.
Veelgestelde vragen over thee kweken in Nederland
Kan thee groeien in Nederland?
Ja. De zomers in West-Brabant geven bijna evenveel groeiwarmte als die in Darjeeling. Het probleem zit in de vorst in winter en voorjaar en in de lagere regenval. In een onverwarmde kas zijn die op te vangen.
Bij welke temperatuur groeit thee?
Theescheuten stoppen met groeien onder ongeveer 12,5 °C. Hoe warmer het daarboven is, hoe sneller ze groeien.
Waarom staat LOCA-thee in een kas?
De kas beschermt tegen vorst en wind, vangt zonnewarmte op en maakt ons onafhankelijk van de regen. We verwarmen de kas niet.
Kan ik zelf thee kweken in mijn tuin?
Dat kan, maar reken op een kleine oogst. Zet de plant beschut en bescherm hem in het voorjaar tegen nachtvorst, want dan zijn de jonge scheuten het kwetsbaarst.
Smaakt thee uit een koel klimaat anders?
Voor Nederlandse thee is dat nog niet onderzocht. Uit ander onderzoek weten we dat voorjaarsthee veel L-theanine bevat en dat hitte dat gehalte verlaagt.
Proef thee van Nederlandse bodem
Bijna evenveel groeiwarmte als Darjeeling, beschermd in een kas in Brabant. Proef zelf wat dat oplevert. Bekijk het assortiment, lees ons verhaal of vind een verkooppunt bij jou in de buurt.
.png)
