Open een doosje vruchtenthee uit de supermarkt en je ruikt het meteen: aardbei, perzik, citroen. Knip een zakje open en je ziet iets anders. Fijn gruis van theeblad, een paar snippers gedroogd fruit en soms kleine, harde korreltjes. Dat zijn aromabolletjes. Ze zijn klein, maar ze doen het meeste werk.
Bij LOCA® zeggen we het graag kort: wij maken geen warme ranja. Maar wat bedoelen we daar eigenlijk mee? In dit artikel lees je wat aroma's zijn, waarom ze aan thee worden toegevoegd en hoe je ze herkent op het etiket. We baseren ons op de Europese wetgeving, het handboek van de NVWA en onderzoek van Keuringsdienst van Waarde. In de tekst verwijzen we steeds naar de bron; onderaan staat de volledige lijst.
Wat is een aroma precies?
In de wet is een aroma een product dat je niet los eet of drinkt, maar dat aan voedsel wordt toegevoegd om geur of smaak te geven of te veranderen (Verordening (EG) nr. 1334/2008, art. 3). De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit onderscheidt in haar handboek een paar hoofdsoorten (NVWA, 2024, p. 7–9):
- Aromastof. Eén welomschreven chemische stof met smaak of geur, zoals menthol. Die kan in een fabriek zijn gemaakt.
- Natuurlijke aromastof. Dezelfde soort stof, maar gewonnen uit plantaardig, dierlijk of microbiologisch materiaal. Dat materiaal hoeft niet de vrucht te zijn die je proeft. Een natuurlijk aroma met aardbeismaak kan bijvoorbeeld door micro-organismen uit glucose zijn gemaakt (Test-Aankoop).
- Aromatiserend preparaat. Een mengsel dat uit een plant of ander levensmiddel is gehaald, zoals etherische oliën, extracten en tincturen.
Daarnaast is er een groep die juridisch géén aroma is: gewone ingrediënten die je vooral voor de smaak toevoegt, zoals een kaneelstokje of salie (NVWA, 2024, p. 9). Dat zijn de kruiden en specerijen zelf. Dat verschil is de kern van dit verhaal.
Wat zijn aromabolletjes?
Aromabolletjes, ook wel aromakorrels of aromagranulaat genoemd, zijn kleine harde korreltjes in het theezakje waarin de smaak zit. In heet water lossen ze op en geven ze hun smaak af (Keuringsdienst van Waarde). Het zijn dus geen stukjes fruit, maar aroma in de vorm van een bolletje.
Waar bestaan ze uit? Volgens Keuringsdienst van Waarde vaak voor 60 tot 70 procent uit sucrose: gewone suiker. Die suiker is de drager waar het aroma op of in zit. Op de verpakking staat het bolletje vermeld als aroma, niet als suiker. Fabrikanten zeggen dat de hoeveelheid te klein is om je thee zoet te maken. Toch vond het programma in sommige groene theezakjes uit de supermarkt tot vijf procent suiker (Keuringsdienst van Waarde, 2021). Dat mag: aroma's mogen draagstoffen en andere hulpstoffen bevatten die om technische redenen nodig zijn (NVWA, 2024, p. 7).
Waarom gaat er aroma in thee?
Aroma is geen geheim ingrediënt dat alleen in goedkope thee zit. Het is een logisch gevolg van hoe veel supermarktthee wordt gemaakt. Drie redenen springen eruit.
- Gruis heeft weinig smaak. Theezakjes bevatten vaak stof of gruis dat overblijft bij de theeproductie. Dat heeft veel minder smaak dan hele blaadjes (Keuringsdienst van Waarde). Thee van minder goed blad smaakt vaak minder krachtig. Een aroma maakt het, in de woorden van het programma, “wat aantrekkelijker” (Keuringsdienst van Waarde, 2021).
- Gedroogd fruit proef je nauwelijks. De stukjes fruit in een zakje zijn volgens aroma-expert Henny de Vor vooral “voor de sier”. Theemenger Alexander Nobels zegt dat gedroogd fruit alleen niet genoeg is voor een volle aardbeiensmaak (Keuringsdienst van Waarde).
- Het is goedkoper. Aroma's worden in de voedingsindustrie ook gebruikt om een duur hoofdingrediënt te vervangen. Volgens Test-Aankoop verklaren ze bovendien voor een groot deel de smaakverschillen tussen merken (Test-Aankoop).
Het resultaat noemt Keuringsdienst van Waarde eerder “een hete drank met limonadesmaak” dan thee. Wij noemen het warme ranja. Het ruikt naar fruit, maar het fruit zelf zit er nauwelijks in.
Zo herken je aroma op het etiket
Aromabolletjes hoeven niet als bolletjes op de verpakking te staan. Je herkent ze wel aan een paar dingen. Met deze vijf checks lees je elk theedoosje in een halve minuut.
1. Zoek het woord “aroma”
In de ingrediëntenlijst staat een aroma als “aroma” of met een specifiekere naam (Verordening (EU) nr. 1169/2011, bijlage VII, deel D). De woorden eromheen vertellen veel:
- “Aroma”. Zegt niets over de herkomst. Het kan ook een aromastof uit de fabriek zijn.
- “Natuurlijk aroma”. Komt uit een natuurlijke bron, maar niet per se uit de vrucht of het kruid op de verpakking. Deze term is bedoeld voor aroma's uit verschillende bronnen, waarbij die bronnen de smaak niet goed weergeven (Verordening 1334/2008, art. 16 lid 6).
- “Natuurlijk citroenaroma”. Ten minste 95 procent van de smaakgevende stoffen komt uit citroen. De overige 5 procent mag een andere bron hebben, bijvoorbeeld voor een frissere of rijpere toets (art. 16 lid 4; NVWA, 2024, p. 23). Volgens Henny de Vor bepaalt juist die 5 procent vaak de smaak (Keuringsdienst van Waarde).
- “Natuurlijk citroenaroma met andere natuurlijke aroma's”. Komt maar voor een deel uit citroen (art. 16 lid 5).
- Een plantnaam met “olie” of “extract”. Bijvoorbeeld bergamotolie. Dat is een etherische olie, juridisch een aromatiserend preparaat, maar je weet in elk geval precies uit welke plant hij komt.
2. Kijk naar de volgorde
Ingrediënten staan op volgorde van gewicht: wat bovenaan staat, zit er het meest in (Verordening 1169/2011, art. 18). Staat het fruit van de voorkant onderaan de lijst, ná het aroma? Dan weet je waar de smaak vandaan komt.
3. Zoek het percentage
Staat een ingrediënt in de productnaam, of wordt het met woorden of plaatjes benadrukt, dan moet de fabrikant in de regel vermelden hoeveel erin zit. Er is een uitzondering voor ingrediënten die in kleine hoeveelheden alleen voor de smaak worden gebruikt (Europese Commissie, 2017). Een “aardbeienthee” met 2 procent aardbei haalt de rest van zijn smaak dus ergens anders vandaan.
4. Knip een zakje open
Leeg een zakje op een wit bordje. Zie je kleine, ronde, vaak glanzende korreltjes tussen het gruis? Dat zijn aromabolletjes. Herkenbare stukjes blad, schil, wortel en kruid vertellen een ander verhaal.
5. Ruik, en proef nog een keer
Een doosje dat al van een meter afstand naar snoep ruikt, heeft vaak hulp gehad. En probeer eens een tweede kop van hetzelfde zakje. Een korrel die is opgelost, is op. Echte kruiden en gerold blad geven vaak ook de tweede keer nog smaak af.
Ook goed om te weten: thee of kruidenthee?
Officieel is thee alleen wat van de theeplant komt, Camellia sinensis. Kamille of gember in heet water is een infusie. Staat er “kruidenthee” op de verpakking, dan zit er meestal geen echte thee in (Keuringsdienst van Waarde). Daar is niets mis mee, maar het is goed om te weten wat je koopt.
Pure kruiden en topblad: zo doet LOCA® het
Bij LOCA beginnen we bij het blad. Onze thee groeit in Nederland. We plukken alleen de top, twee blaadjes en een knop, en rollen die direct na de oogst in plaats van ze te versnipperen. Waarom juist die top? Dat lees je in Waarom goede thee begint bij de jonge theeblaadjes. Hoe we het blad verwerken, staat in Van vers blad naar thee en op onze pagina over het productieproces.
De smaak van onze blends komt van ingrediënten die je kunt aanwijzen, met het percentage erbij (LOCA-assortiment):
- Gember Kick: 32,5% gember, met citroengras en Nederlandse groene thee.
- Chai Goodness: 30% kaneel en 9,5% kardemom, met Nederlandse zwarte thee.
- Nacht Wacht: 40% rooibos en 25% valeriaan, met kamille en decaf groene thee.
- Munt Elixer: 30% kruizemunt, 10% heilige basilicum en 10% rozemarijn.
- Maté Focus: 30% maté en 5% guarana, met Nederlandse zwarte thee.
- Dutchess Grey: Nederlandse zwarte thee met 4% lavendel, citroenmirte en sinaasappelschil.
Je vindt bij ons geen aromabolletjes, geen “aroma” zonder herkomst en geen kunstmatige aromastoffen. Wel zijn we eerlijk over één ding. In de meeste blends zit een klein beetje etherische olie of extract van een plant die je ook op de verpakking leest, zoals 2,5% bergamotolie in Dutchess Grey of 2% citroenolie in Gember Kick. Volgens de wet valt zo'n olie onder de aromatiserende preparaten. Daarom zetten we hem gewoon met naam en percentage op het etiket. Het verschil met een aromabolletje: de olie ondersteunt de echte kruiden en het echte blad, hij vervangt ze niet.
Tip van de T-maker: leg een LOCA-zakje en een zakje vruchtenthee naast elkaar op een wit bordje en knip ze open. Je ziet het verschil voordat je het proeft.
Veelgestelde vragen over aroma's in thee
Wat zijn aromabolletjes in thee?
Kleine, harde korreltjes in een theezakje waarin een aroma zit. Ze lossen op in heet water en geven dan in één keer hun smaak af. Het zijn geen stukjes fruit.
Zit er suiker in aromabolletjes?
Vaak wel. Volgens Keuringsdienst van Waarde bestaan ze vaak voor 60 tot 70 procent uit sucrose, die dient als drager van het aroma. Op het etiket staat dat als aroma, niet als suiker.
Is natuurlijk aroma beter dan aroma?
Natuurlijk aroma komt uit een natuurlijke bron, maar niet per se uit het fruit of kruid dat je proeft. Alleen bij “natuurlijk [naam]aroma” komt minstens 95 procent uit die bron.
Zijn aroma's ongezond?
Aroma's die in de EU zijn toegestaan, zijn beoordeeld op veiligheid. Het punt is niet dat ze gevaarlijk zijn, maar dat ze een smaak geven die niet uit het ingrediënt zelf komt. Zo betaal je voor aardbei, en drink je vooral aroma.
Hoe weet ik of mijn thee aroma bevat?
Zoek het woord “aroma” in de ingrediëntenlijst, kijk naar de volgorde en de percentages, en knip een zakje open. Kleine ronde korreltjes zijn aromabolletjes.
Gebruikt LOCA aroma's?
LOCA gebruikt geen aromabolletjes en geen aroma's zonder herkomst. De smaak komt van theeblad, kruiden, schillen en specerijen. In de meeste blends zit daarnaast een kleine hoeveelheid etherische olie of extract, die we met naam en percentage vermelden.
Proef het verschil zelf
De snelste manier om het verschil te begrijpen, is het te proeven. Bekijk het volledige assortiment of zoek een verkooppunt bij jou in de buurt. Wil je er het meeste uit halen? Lees dan onze zetgids Hengelen of niet? Zo zet je de perfecte kop thee. Meer weten over wat er van nature in thee zit? Lees L-theanine, polyfenolen en theïne.
Thee zoals thee bedoeld is. Geen warme ranja.